Белорусские актеры театра и кино Люди театра и кино Интервью, рецензии Ссылки Гостевая

   Карта сайта  Для писем  На главную
• БИОГРАФИЯ

• ТЕАТР

• КИНО

• ПРЕССА

• ФОТОГРАФИИ

• КОММЕНТАРИИ


Если Вы заметили неточность,
если Вы располагаете
дополнительными
сведениями, напишите
администрации
или оставьте
сообщение в Гостевой.
Спасибо.
  АКТРИСЫКОЛЬГА КЛЕБАНОВИЧ

Клебанович Ольга Михайловна  Клебанович Ольга Михайловна 
    Падобная да сланечніка
     Віктар Рыбчынскі - Вольга Клебановіч

У беларускім сцэнічным мастацтве не так і многа акцёраў, якія яго, уласна кажучы, увасабляюць. Панарама вобразаў не губляецца ў адлюстраваннях тэатральнай эпохі. Сярод такіх творцаў - актрыса Нацыянальнага тэатра імя М.Горкага народная артыстка Беларусі Вольга Клебановіч. Нават калі вельмі захочацца, яе сцэнічныя персанажы немагчыма выкрасліць з памяці. На пытанне, чаму менавіта гераіні Вольгі Клебановіч запамінаюцца з усімі падрабязнасцямі выгляду, стану і жыцця, - адказаць наўрад ці магчыма. Яе ўздзеянне на гледачоў у камедыях падобнае да эмацыянальнага выбуху; у сучасных п'есах - да задушэўнай гутаркі з блізкім чалавекам. Ад драматычных расповедаў Вольгі Клебановіч тужліва шчыміць сэрца. Жанравы дыяпазон актрысы здзіўляе нават спецыялістаў. Шэраг эксцэнтрычных, гратэскавых роляў - і раптам Сцепаніда ў быкаўскім «Знаку бяды», прызнаная адной з вяршынь яе творчасці. Жазэфіна («Ад'ютант-ка яго правасхадзіцельства»), Рахель («Жаніх з Іерусаліма»), інакіня Марфа («Дземетрыус»), Марыля («Раскіданае гняздо»), мадам Розпетл («Тата, тата, бедны тата!..»)... Сёлета на красавіцкай афішы Рускага тэатра пазначана «Тэатральная вясна Вольгі Клебановіч». 3 пытаннямі да яе звяртаецца калега і тэатразнаўца Віктар Рыбчынскі.

Віктар Рыбчынскі: - Некаторыя рэжысёры лічаць: акцёр павінен быць фарбай у іх палітры, мяккай глінай у руках і адначасова - непаўторнай асобай. У гэтым няма супярэчнасці?
Вольга Клебановіч: - Рэжысёр уяўляе спектакль цалкам. Ён кіруе акцёрамі, тлумачыць, вядзе за сабой, прапаноўвае. Але іх стасункі - заўсёды складаная матэрыя. Разумны рэжысёр і не менш разумны акцёр чуюць адзін аднаго, здатныя дамовіцца, унесці ў вырашэнне вобраза і спектакля штосьці ўласнае, непауторнае. Акцёрскае рабства нікому не патрэбна, падаўленне асобы прыводзіць да сумных вынікаў, на сцэне мы бачым марыянетку, а не жывога чалавека. Калі гаварыць пра тэндэнцыі, варта зазначыць, што сучасныя акцёры задыхаюцца ад формы, спавядальнасць знікае з падмосткаў і не кожны творца гэта вытрымлівае. Я ведаю выдатных акцёраў, якія не змаглі пайсці на кампраміс і пакінулі тэатр, бо лічылі, што не могуць быць у пастаноўшчыка марыянеткамі. На жаль, рэдка хто з маіх калег адразу трапляе да свайго рэжысёра і знаходзіць паразуменне. Увогуле, не бывае, каб уся дарожка была аднолькава роўная на працягу ўсяго жыцця.
В.Р: - Вы лічыце, што акцёр абавязкова павінен сцвярджаць свае творчыя прынцыпы?
В.К: - Акцёр павінен пераконваць сваімі спробамі. Калі я не згодная з рэжысёрам, мушу прапанаваць яму некалькі варыянтаў на выбар і такім чынам давесці штосьці. У тэатры ёсць залатое правіла - заўчасна не ператварацца ў крыкуна. «Я з вамі не згодная!» - або нешта накшталт гэтага. Варта выспухаць рэжысёра, зразумець, што ён хоча, і паспрабаваць выканаць. Потым паказаць сваё. Ва ўзаемных уступках, узаемаабмене творчай інфармацыяй нараджаюцца творы мастацтва.
В.Р: - Неяк вы зазначылі, што можаце сабе дазволіць выходзіць на сцэну толькі ў тых ролях, якія пада6аюцца. Дзе праходзіць мяжа, за якой акцёр можа прафесійную выканальніцкую дысцыпліну падпарадкаваць асабістым творчым прынцыпам?
В.К: - Гэта вельмі тонкае і далікатнае пытанне. Акцёр проста абавязаны працаваць, адмовіцца можна толькі па рэлігійных або па маральных прычынах, а ў прынцыпе - абавязаны. Я, напрыклад, раблю маленькія хітрасці і паціху сыходжу з роляў, якія мне не падабаюцца. Нейкім чынам матывую гэта. Скандалаў пакуль што не было. Заўсёды кажу: «Не здолела», - каб не пакрыўдзіць партнёраў і рэжысёра. Цяпер у мяне перад размеркаваннем часам пытаюцца, ці згодная іграць тую або іншую ролю? Магчымасць выбару для мяне існуе.
В.Р: - Такім чынам, выходзіце на сцэну ў той або іншай ролі - значыць, яна ўдалася?
В.К: - Так. Калі выходжу, мне не сорамна, а за ўзровень прафесіі я адказваю.
В.Р: - I не было ніводнай ролі, якую вы лічыце няўдалай?
В.К: - Вядома, былі. У маладосці, калі пачынала, некалькі роляў не атрымаліся. Нешта я па-іншаму разумела, рэжысура была не надта ўдалая, матэрыял не мой або не была гатовая да таго, каб яго адолець. Ды ў кожнага акцёра павінны быць перыяды пераацэнкі. Важна асэнсаваць, што правільна, што - не. Калі робіш памылкі, абавязкова штосьці спасцігаеш, толькі так з'яўляецца карысны вопыт.
В.Р: - Вы дапамагаеце моладзі, якая разам з вамі працуе ў тэатры?
В.К: - Для таго, хто звяртаецца па дапамогу, я заўсёды адкрытая. Але спецыяльна нікому сябе не навязваю. Маладыя ў нас даволі самастойныя, але рэпеціраваць з імі люблю.
В.Р: - Вам падабаецца, як маладыя працуюць?
В.К: - Не ўсё і не заўсёды мне падабаецца. Хтосьці з іх лепшы, хтосьці - горшы. Прывабліваюць і маладая энергія, запал, тое, што яны добра рухаюцца, спяваюць. Але пакуль гэта - гурт. Неўзабаве з яго пачнуць вылучацца асобы, і тады на сцэне мы ўбачым не проста тэатральны кардэбалет, а і салістаў. Я стамілася ад формы, на сцэне павінна гучаць жывая інтанацыя. А калі форма цісне на змест, мне гэта вельмі складана ўспрыняць.
В.Р: - У сваіх выказваннях у друку вы даволі рэзка ацэньваеце стан беларускага тэатра. Ваш погляд на сучасны тэатральны працэс нейкім чынам змяняецца?
В.К: - Паступова з'яўляюцца, прабіваюцца парасткі жывога псіхалагічнага тэатра. Хоць перавага формы - велізарная. Рэжысура вылучаецца надзвычайнай нясціпласцю. Інтэлігентнасць і далікатнасць кудысьці сыходзяць.
В.Р: - Гэта значыць, што асноўныя прэтэнзіі да сучаснага тэатра ў вас звязаны з рэжысурай?
В.К: - Так, усё, што мне здаецца недасканалым, звязана з рэжысурай. Нам, акцёрам, хацелася б, каб рэпетыцыі былі больш чалавечнымі, каб больш увагі надавалася псіхалагічным, духоўным працэсам. I каб студэнты траплялі ў тэатр больш падрыхтаванымі.
В.Р: - Калі вы кажаце пра жывыя парасткі ў сучасным тэатры, маеце на ўвазе канкрэтна Рускі тэатр або беларускі тэатр увогуле?
В.К: - Беларускі тэатр увогуле. Пэўны перыяд у нас адсутнічалі лідэры. Цяпер, здаецца, адбываецца нейкі зрух. У Рускім тэатры з'явіўся цікавы акцёр і рэжысёр - Павел Харланчук. На яго звярнулі ўвагу адразу, калі сыграў у нашым славутым спектаклі «Адзіны спадчыннік». Цяпер разам рэпеціруем спектакль «Дзядзечкаў сон», і я бачу - ён не з тых акцёраў, якія існуюць на ўзроўні рэзанёрства і першага плана тэксту.
В.Р: - Дастаеўскі - гэта ваш выбар?
В.К: - Да майго юбілейнага бенефісу спатрэбілася п'еса. I Мадэст Абрамаў, рэжысёр, з якім я шмат працавала і якому цалкам давяраю, прапанаваў сыграць «Дзядзечкаў сон». Так што Дастаеўскі - гэта быў выбар рэжысёра. Мар'я Аляксандраўна, якую рэпецірую, неверагодная шэльма. Купа цікавых мне якасцяў. Дыяпазон, дыханне ролі велізарныя. Каскад выкрутаў. Амплітуда пачуццёвых і зместавых нюансаў неверагодная, вымагае дасканалага акцёрскага майстэрства. Магчымасць паказаць майстар-клас. Такая роля, пра якую можна толькі марыць. Я даўно сумую па добрай літаратуры, якая дазваляе раскрыць і ачысціць душу, нібы ты акунуўся ў Боскую купель. Дастаеўскі для мяне проста падарунак.
В.Р: - Вы з чаго пачынаеце працу над роллю?
В.К: - Уважліва слухаю рэжысёра - як ён бачыць спектакль, што адчувае, як разумее. Калі рэжысёру давяраю і ўлюбёная ў ролю, «расхлістваю» вочы, сэрца і слухаю, як некалі ў дзяцінстве бабуліны казкі. Потым паглыбляюся ў атмасферу твора, думаю пра яго штохвілінна, увесь дзень, дзе б ні знаходзілася. Уяўляю: мая гераіня - вось такая, гэтае любіць, гэтак апранаецца, гэтаму колеру аддае перавагу. Ну і далей, усе гэтыя акцёрскія хітрыкі, якімі мы звычайна карыстаемся. Чытаю, разважаю над тэкстам, шукаю, што адгукаецца ва мне і што сугучна персанажу. Калі засвоены першы пласт, вырашаю - чым буду здзіўляць, што новага магу зрабіць? Што можна прапанаваць, каб не паўтарацца, каб на гэты спектакль штораз было цікава ісці?
В.Р: - Напачатку гутаркі мы разважалі пра фармалізм, і цяпер у мяне ствараецца ўражанне, што вам цікавы менавіта знешні бок працы, калі і як у новай ролі сябе можна праявіць...
В.К: - Не, не і не ... Калі шукаю, што даспадобы маёй гераіні, - гэта толькі пра напрацоўкі. Да прыкладу, у жыцці мяне прывабліваюць матава-зяленыя, жоўтыя фарбы. Я люблю восень - гэта таксама пра нешта сведчыць. Увогуле, можна рухацца ад формы - да зместу, а можна наадварот.У мяне ўсё адбываецца паралельна, адначасова. Па гараскопе я - Рыба з добра развітой інтуіцыяй. Калі чытаю п'есу, пачынаю яе чуць, як музыку, улоўліваць абертоны. Урэшце адчуваю ролю. Уяўляю, якой яна можа быць. Размяркоўваю драматычны чарод, вырашаю, што да чаго прыводзіць, адкуль вынікае... Мая Мар'я Аляксандраўна надта апякуецца над дачкой, думае пра яе будучыню. Казырная карта - дачка, за дачкою - маці. Дачка - шчаслівы латарэйны білет, з дапамогай якога яна верне ўсё, што прайграла ў жыцці.
В.Р: - Я часам адчуваю, што яркі сцэнічны характар нівелюе асобу акцёра, што характарнасцю выканаўца прыкрывае банкруцтва ўласнай асобы. Што думаеце на гэты конт?
В.К: - Увогуле складанае пытанне - ці патрэбны акцёру інтэлект? Неяк глядзела перадачу пра Г.Тараторкіна і захаплялася ягонай асобай. Тым, што акцёр відавочна разумны, інтэлігентны, інтэлектуальны; тым, як гэта ўзмацняе ўражэнне ад ягонай ігры. Добры акцёр абавязаны быць разумнікам. Калі эпізод характарны і таленавіта выконваецца, наяўнасць інтэлекту не такая істотная. Але ў галоўнай ролі неразвіты акцёр мне нецікавы, бо ён проста перамолвае тэкст. У выніку атрымліваецца, што і рэжысер не на вышыні.
В.Р: - У спектаклі «Дземетрыус» мяне ўразіла ваша сцэна з Аляксандрам Суцкаверам - Мнішакам. Здаецца, персанажы мірна п'юць гарбату, а адначасова сутыкаюцца сур'ёзныя надасобасныя сілы, якія называюцца эгрэгарамі. Мне здавалася, што я літаральна бачу за вашымі плячыма манастырскія сцены. Вы самі - што адчуваеце ў гэтай сцэне? Як спалучаеце розныя пласты часоў і сусветаў?
В.К: - Калі я толькі прыйшла ў Рускі тэатр, Расціслаў Янкоўскі, назіраючы за мной на сцэне, сказаў, што я - шампанскае ў камедыі, але зусім пазбаўлена драматызму. Мінула вялікая частка жыцця, пакуль я змагла зрабіць тое, што вас так узрушыла ў «Дземетрыусе». Вельмі люблю іграць гэтую ролю. Марфа - чалавек надзвычайнай сілы. Жыла ў манастыры, захавала ўнутраную праўду. Не пайшла на кампраміс. Займалася палітыкай, ды не гандлявала сумленнем. Яна выключная маці. 16 гадоў правяла ў малітвах, судакраналася з ісцінай. Боская рука падтрымлівала яе ў трагічныя перыяды жыцця. Калі іграю гэтую ролю, за маёй спіной вісіць абраз, здаецца - мая гераіня ў манастыры...
В.Р: - Вы адчуваеце прысутнасць абраза?
В.К: - Так, адчуваю, як ён вісіць у мяне за спіной. Мая гераіня напаўняецца Боскай літасцю, якая падтрымлівае ў змаганні за праўду. Адчувае, якія мізэрныя памкненні ў пасланніка Гадунова, разумее, што яе спрабуюць зламаць, прымусіць пайсці на кампраміс дзеля ўлады і трона. Адчуваю, што мне, актрысе, Гасподзь дае сілу і крылы, якія дазваляюць узняцца ў гэтай сцэне, бо мая гераіня абараняе жыццё, ісціну, лёс дзяржавы. Яна нясе свой крыж. Думаю, гэта лепшае, што ёсць у Марфе. Ролю Барыс Луцэнка мне прапанаваў таму, што верыў: я магу яе падняць. Усё атрымалася дзякуючы таму, што я пражыла няпростае жыццё, перажыла не толькі радасць. Мне было што дадаць да тэксту. Адчуваю, што гатова, у мяне ёсць выразныя сродкі, душа напоўнена гэтай крыніцай, гэтыя нервы, струны ва мне гучаць - я магу сыграць трагедыю на сцэне.
В.Р: - Вам складана працаваць з Барысам Луцэнкам?
В.К: - Мы вельмі розныя людзі. Часам не разумеем адно аднаго. Раней мне здавалася, што ён больш захапляецца формай, акцёра ўспрымае хутчэй як тыпаж. Не падрыхтаваны да спасціжэння ўнутранага свету героя і не можа з выканаўцам яго выбудаваць. Пазней, калі ў мяне з'явіўся больш важкі прафесійны вопыт, мы з ім навучыліся ўзаемадзейнічаць. Рэжысёр ставіць задачы, а я раблю тое, што яму трэба. Цяпер, мяркуючы па Марфе, наша сумесная праца больш удалая. Луцэнка мяне паважае, разумее, што я - прафесіянал, хоча са мной працаваць, хоць я, па ўсім відаць, не ягоная актрыса. Мабыць таму ўвесь час мяне перавыхоўвае. Яму здаецца, што Вольга Клебановіч такая моцная, вялікая, гучная, актыўная, і ён у кожнай ролі імкнецца выцягнуць з мяне пяшчотную, інтэлігентную актрысу. У нас пастаянна адбываецца барацьба. Своеасаблівыя арэлі. Зрэшты, цяпер ён да мяне ўважліва прыспухоўваецца, і ў нас роўныя творчыя ўзаемаадносіны. 3 Луцэнкам можна працаваць. Яго трэба дапаўняць. Ён засяроджаны на вырашэнні прасторы, шукае агульны малюнак спектакля, не вельмі захапляецца ўнутранымі акцёрскімі пабудовамі... Калі ты прафесіянал, уманціруеш сябе ў ягоную гісторыю.
В.Р: - Неяк вы заўважылі: «Займаючыся экстрасенсорыкай з гледачамі, акцёры выдаткоўваюць шмат нервовай энергіі, і гэта спустошвае».
В.К: - Безумоўна. Ды нічога не зробіш, мы так выхаваны. Цяпер маладыя іншыя. Яны - гучныя, іграюць, фантануюць формай. Не могуць спыніцца на хвілінку, каб атрымаць права загаварыць са сцэны ад сваёй асобы. Гатоўнасць да споведзі ў іх, здаецца, адсутнічае. У старэйшага пакалення ўсё інакш. Я люблю многіх акцёраў за ўменне не думаючы ахвяраваць сабой. Калі мой сябра Аляксандр Ткачонак літаральна праз месяц пасля бальніцы зноў быў гатовы працаваць на сцэне на знос - я ім, як акцёрам, захаплялася. Ён прыходзіць на спектакль займацца творчасцю, не працуе ў тэатры - спужыць, цалкам аддае сябе гледачам. Варта спустошвацца.
В.Р: - Як вы папаўняеце энергетычныя затраты? Некаторыя акцёры кажуць: «Выходжу на паклон - і гледачы мяне аднаўляюць».
В.К: - Ну што вы, на паклоне я цалкам спустошаная. I пасля яшчэ існую ў полі спектакля гадзіны паўтары. Крочу ціхенька па вуліцах, самнасам...
В.Р: - Пасля Марфы як сябе адчуваеце?
В.К: - Пасля роляў з такім драматычным напружаннем вельмі стамляешся.
В.Р: - Значыць, акцёр - своеасаблівы акумулятар, які зараджаецца і разраджаецца?
В.К: - Штосьці накшталт гэтага. Да прыкладу, вось я на паклоне, вось прыйшла ў грымёрку, дала нейкія аўтографы - усё цудоўна, узяла кветкі ў ахапак і пайшла дадому. Іду, усё навокал разглядаю - стоп! Ужо не Францыя, ужо Беларусь, Мінск. Прыйшла дадому, спакваля далучаюся да цывілізацыі, гляджу навіны. Калі яшчэ засталіся сілы, уключаю музыку, адпачываю.
В.Р: - У вас здараліся творчыя крызісы?
В.К: - Так, вядома. Але ведаеце, калі пачалі тануць - патанайце. Толькі набярыце паветра і спусціцеся на дно. Потым адштурхніцеся і выплывайце. Што такое творчы крызіс? Прычыны бываюць розныя. Часам абставіны акцёра вымушаюць працаваць у спектаклях, якія не падабаюцца, не грэюць душу аніяк. Падчас такіх крызісаў я працавала з Мадэстам Абрамавым. 3 аднадумцамі знаходзілі п'есу, ставілі, потым прапаноўвалі тэатру. Разгубленасці, з-за якой я мусіла пакінуць тэатр на год, таму што незапатрабаваная, не ведаю, як працаваць далей, што рабіць у прафесіі, - у мяне не было. Потым, па прыродзе сваёй я - гэткі сланечнік. I ніколі не сумую настолькі, каб страціць у сабе сонечнае святло.

«Мастацтва», № 4, апрель 2005 г.
 
200stran.ru: показано число посетителей за сегодня, онлайн, из каждой страны и за всё время
 
© 2008-2012 belactors.info. При использовании материалов ссылка на сайт обязательна.